Giriş

Daşky gurşawyň hapalanmagy barha çynlakaý meselä öwrülýän mahaly, suwuň hilini barlamak daşky gurşawy goramagyň, jemgyýetçilik saglygyny goramagyň we senagat düzgünleşdirmeginiň aýrylmaz bölegine öwrüldi. Içilýän suwy barlamak, senagat hapa suwlarynyň akdyrylyşyny gözegçilik etmek ýa-da derýalaryň we kölleriň ekologik bahalandyrmasy bolsun, suwuň hilini anyk seljermek maglumatlary ylmy karar kabul etmek we laýyklygy dolandyrmak üçin esas bolup durýar.

Suwuň hilini barlamak prosesiniň başlangyç ädimi hökmünde, nusga ýygnamagyň takyklygy tutuş synag prosesiniň ygtybarlylygy bilen gönüden-göni baglanyşyklydyr.EPA suw analiz flakonlary, nusgalary daşamak üçin gap hökmünde, kiçi ölçegli we görnüşi ýönekeý bolsa-da, nusgalaryň hapalanmazlygyny, reaksiýa girmezligini we durnukly saklanmagyny üpjün edýän esasy faktor bolup durýar.Eger saýlama dogry bolmasa, ol diňe synag maglumatlarynyň bozulmagyna getirmän, hatda gaýtalanýan nusga almaga, işiň öňe gitmegine gijikdirmäge we çykdajylaryň artmagyna sebäp bolup biler.

EPA suw analiz flakonlarynyň kesgitlemesi we klassifikasiýa

EPA suw analiz flakonlary EPA-nyň nusga almak we analiz standartlaryna laýyk gelýän we esasan soňraky laboratoriýa synaglary üçin suw nusgalaryny ýygnamak we saklamak üçin ulanylýan ýöriteleşdirilen nusga almak gaplarydyr. Bu flakonlar daşamak we saklamak wagtynda hapalanmany, zaýalanmagy ýa-da düzüm üýtgeşmelerini azaltmak, şeýle hem analitik netijeleriň takyklygyny we gaýtalanmagyny üpjün etmek üçin dürli synag elementlerine, saklamak talaplaryna we material häsiýetlerine laýyklykda taýýarlanýar.

Dürli materiallara we funksiýalara görä, EPA suw analiz flakonlary esasan aşakdaky kategoriýalara bölünýär:

1. Aýna flakonlar

• Ol adatça organiki hapalaýjylary ýygnamak üçin ulanylýar, sebäbi ol inert, nyşana maddalary aňsatlyk bilen adsorbsiýa etmeýär we ýokary temperatura sterilizasiýasyna çydap bilýär. Köplenç möhürlenmäni we himiki durnuklylygy güýçlendirmek üçin wintli gapaklar we PTFE/silikon prokladkalar bilen enjamlaşdyrylan.

2. Polietilen çüýşeler

• Ýokary dykyzlykly polietilen we pes dykyzlykly polietilen materiallary bilen birlikde, ol adatça metal ionlary, iýmit duzlary, anionlar we kationlar ýaly bäş derejeli hapalanmalaryň nusgalaryny almak üçin ulanylýar. Bu çüýşeler zarbalara çydamly we ýeňil, şonuň üçin olary ýerinde göterip ýörmek we köp mukdarda ulanmak üçin amatly edýär.

3. Ýantar reňkli çüýşeler

• Ol gowy kölege funksiýasyna eýedir we ýagtylyga duýgur maddalary seljermek üçin ulanylýar, bu bolsa UB şöhleleriniň täsiri bilen himiki reaksiýalaryň ýa-da parçalanmanyň öňüni netijeli alyp biler.

4. Teflon bilen örtülen çüýşeler

• Ýokary takyklykly, yz derejesindäki analizler üçin, mysal üçin, agyr metallaryň yzlaryny ýa-da güýçli korroziýa ediji nusgalary ýygnamak üçin amatly. PTFE ajaýyp himiki garşylyga we inertlige eýedir we diýen ýaly hiç hili maddalar bilen reaksiýa girmeýär, ýöne deňeşdirme boýunça gymmat.

EPA suw analiz flakonlarynyň her bir materialynyň özüne mahsus ulanylyş çägi bar, saýlamak synag zatlarynyň häsiýetine, nyşanyň fiziki we himiki häsiýetlerine, şeýle hem degişli çüýşäniň görnüşine we öňki bejeriş şertlerine laýyk gelýän öňünden işlenmäge esaslanmalydyr. Eger gap dogry saýlanmasa, ol synag maglumatlaryna päsgel berip biler ýa-da nusganyň galyndysyna getirip biler ýa-da hatda gaýtadan ýygnalmaly bolup, taslamanyň tutuş prosesine täsir edip biler.

EPA suw analiz flakonlaryny saýlamagyň esasy faktorlary

Suwuň hilini barlamakda, EPA suw analiz flakonlaryny dogry saýlamak, takyk netijeleri üpjün etmek üçin möhümdir.

1. Synag elementiniň görnüşi

Dürli synag elementleri dürli nusga talaplaryna laýyk gelýär, şonuň üçin EPA suw analiz flakonlaryny saýlamagyň ilkinji ädimi synag elementlerini kesgitlemekdir:

• Organiki hapalaýjylary anyklamakUçujy organiki birleşmeler, ýarym uçujy organiki birleşmeler we ş.m. ýaly önümler üçin aýna çüýşeleri ulanmak hökmandyr. Aýna material organiki komponentleriň adsorbsiýasynyň we uçujylygynyň öňüni netijeli alýar we mikroblaryň işjeňliginiň öňüni almak we nyşananyň dargamagynyň öňüni almak üçin köplenç kislotany öňünden goşmak zerur bolýar.
• Agyr metallary anyklamakGurşun, simap, kadmiý we beýleki mikroelementler ýaly metal fonunda hiç hili täsir döretmeýänligi, metal ionlaryny adsorbsiýa etmek aňsat däldigi we himiki durnuklylygynyň gowy bolandygy sebäpli ýokary dykyzlykly polietilen çüýşeleri ulanmaly.
• Mikrobiologik synag: mysal üçin, koliform bakteriýalary, umumy koloniýa sany we ş.m. üçin, nusgalaryň daşamazdan öň hapalanmazlygyna göz ýetirmek üçin steril, bir gezek ulanylýan plastik çüýşeleri, adatça PET ýa-da polipropileni ulanmaly.

2. Material saýlamak

Dürli materiallaryň häsiýetleriniň öz aýratynlyklary bar we synag maglumatlaryna dürli täsir edýär:

• Aýna çüýşeler: ýokary temperatura çydamly, himiki taýdan inert, organiki maddalar bilen reaksiýa girmegi aňsat däl, organiki analiz üçin uýgunlaşdyrylan. Şeýle-de bolsa, agramy uly, döwülmegi aňsat, daşamakda seresap bolmaly.
• Plastik çüýşeler (polietilen, polipropilen we ş.m.): ýeňil, döwülmegi aňsat däl, organiki däl analizleriň köpüsi üçin amatly. Şeýle-de bolsa, käbir plastmassalar organiki hapalaýjylary adsorbsiýa edip ýa-da fon hapaçylyklaryny çykaryp biler, bu bolsa organiki analizleriň yzlary üçin amatly däl.

3. Öňünden işlenişiň zerurdygy ýa-da gerek däldigi

EPA suw analiz flakonlarynyň nusgasynyň durnuklylygyny saklamak üçin köplenç konserwantlar ýa-da bejergiler bilen öňünden doldurylmagy zerur bolýar:

• Köp ulanylýan konserwantlara HCI, HNO₃ we NaOH girýär.
• Ýerinde öňünden bejeriş: üýtgeşmeleri iň az derejede azaltmaga mümkinçilik berýär, ýöne standartlaşdyrylan operasiýany we ýerinde belli bir şertleri talap edýär.
• Laboratoriýada öňünden işlenilmegi: has takyk işlenilmegi, ýöne nusgany saklamak üçin has ýokary şertleri talap edýär we daşamak wagtynda üýtgeşmelere sebäp bolup biler.

4. Çüýşäniň reňki

• Goňur çüýşeKäbir pestisidler, organiki hapalaýjylar we ş.m. ýaly ýagtylyga duýgur maddalaryň nusgalaryny almak üçin ulanylýar. Ol ultramelewşe şöhlelerini netijeli blokirläp we nusgalaryň dargamagyny gijikdirip biler.
• Şeffaf çüýşe: ýagtylyga duýgur bolmadyk taslamalar üçin amatly, suw nusgalarynyň reňkini, bulanyşygyny we beýleki fiziki häsiýetlerini synlamak aňsat, ýöne fotosensitiw birleşmeleri anyklamak üçin maslahat berilmeýär.

5. Sesiň saýlanyşy

• Ol synag usulyna esaslanmaly. Çüýşäniň göwrümini saýlamak üçin laboratoriýa talaplary we taslama meýilnamasy. Umumy tehniki şertler 40ml, 125ml, 500ml we ş.m.
• Käbir taslamalar reagentleri goşmak ýa-da doňmagyň we giňelmegiň öňüni almak üçin belli bir mukdarda "howa başlygynyň giňişliginiň" galdyrylmagyny talap edýär; käbir taslamalar bolsa boş ýer galdyrmazlygy we çüýşäniň doly doldurylmagyny talap edýär.

EPA standartlary we kadalaşdyryjy talaplar

Suwuň hilini barlamakda nusga almak üçin gaplar diňe bir synag işiniň bir bölegi bolmak bilen çäklenmän, eýsem kadalaşdyryjy kadalaryň berk gözegçiliginiň möhüm bölegi bolup durýar. EPA (ABŞ-nyň Daşky gurşawy goramak agentligi) suw analiz flakonlarynda birnäçe synag usullaryny ulanyp, suw analiziniň görnüşi, materiallary we işlenilişi barada aýdyň düzgünleri girizýär, bu bolsa analitik maglumatlaryň ylmy, takyklygy we kanuny taýdan laýyklygyny üpjün edýär.

1. EPA-nyň suwuň hilini gözegçilik etmek boýunça umumy standartlary we nusga almak üçin çüýşe talaplary

Aşakda birnäçe EPA synag usullary we olaryň nusga alyňýan çüýşeler üçin aýratyn talaplary görkezilen:

• EPA 524.2 (UOC synagy): PTFE/silikon möhürleýji prokladkalary bolan, konserwant hökmünde çüýşede duz turşusy goşulan 40 ml boş kellesiz aýna çüýşeleriň ulanylmagyny talap edýär. UÇU-laryň çykmagynyň öňüni almak üçin çüýşäniň ýokarsyna çenli howa köpürjikleri ýa-da boşluklar bolmazdan doldurylmaly.
• EPA 200.8 (Metal elementleriniň ICP-MS anyklaýyşy)HDPE plastik çüýşelerini ulanmak maslahat berilýär, metal çökündileriniň adsorbsiýasynyň öňüni almak üçin çüýşeleri azot kislotasynyň öňünden kislotalandyrylmagyna goşmak gerek.
• EPA 300 seriýasy (anionlaryň we kationlaryň ion hromatografiýasynyň analizi)Polipropilen ýa-da polietilen çüýşeleri kislota goşmazdan ulanyp bolýar, çüýşeleriň arassa we degişli päsgel beriji ionlardan azat bolmagy talap edilýär.
• EPA 1600 seriýasy (mikrobiologik synag): adatça umumy koliformlar, enterokokklar we beýleki görkezijiler üçin ulanylýan steril, bir gezek ulanylýan plastik çüýşeleri talap edýär, hlor galyndylaryny neýtrallaşdyrmak üçin çüýşe degişli mukdarda natriý tiosulfat goşup bolýar.

Her bir standartda çüýşäniň görnüşi, möçberi, saklama temperaturasy we saklama wagty boýunça berk düzgünler bar we bu jikme-jiklikleriň haýsydyr birini görmezlik maglumatlaryň nädogry bolmagyna sebäp bolup biler.

2. Nusga almak üçin konteýnerler üçin laboratoriýa akkreditasiýa ulgamynyň talaplary

Iş ýüzünde, köp sanly üçünji tarap laboratoriýalary ýöriteleşdirilen akkreditasiýany talap edýär, mysal üçin:

• NELAC (Milli Daşky Gurşaw Laboratoriýasynyň Akkreditasiýa Konferensiýasy): nusga almak üçin gaplaryň, nusga almak amallarynyň we saklamak usullarynyň EPA ýa-da milli standartlara laýyk gelmegini we nusgalaryň doly zynjyrynyň resmileşdirilmegini açyk talap edýär.
• ISO/IEC 17025 (Synag we kalibrleme laboratoriýalarynyň ygtyýarlylygy üçin umumy talaplar): nusga almak üçin enjamlaryň we olaryň ulanylyşynyň ýazgylarynyň yzarlanmagyna, standartlaşdyrylan dolandyrylmagyna, şeýle hem konteýnerleri saýlamak, arassalamak we saklamak üçin SOP-laryň (Standart Işleýiş Tertipleriniň) döredilmegine ünsi çekýär.

Bu akkreditasiýalardan geçen laboratoriýalardan nusga ýygnamagyň berk dolandyryş ulgamy talap edilýär we nusga gutularynyň saýlanmagy we ulanylyşy içerki ýa-da daşarky auditler üçin resmileşdirilmelidir.

3. Laýyklyk amallarynyň amaly ähmiýeti

Düzgünlere berk laýyklykda EPA standartyndaky suw analiz flakonlaryny saýlamak diňe bir laboratoriýa ýa-da maksatnama talaplaryny ýerine ýetirmek bilen çäklenmän, eýsem aşakdakylar bilen hem gönüden-göni baglanyşyklydyr:

• Synag maglumatlarynyň ylmy we hukuk taýdan ygtybarlylygyny üpjün etmekKanuny taýdan laýyk gelýän nusga almak we saklamak usullary gözegçilik maglumatlarynyň hökümet edaralary, sudlar ýa-da jemgyýet tarapyndan ykrar edilmegi üçin esas bolup durýar.
• Taslama synlaryndan we hil auditlerinden geçmekEsasanam daşky gurşawa täsiriň bahalandyrylmagy, zyňyndylaryň çykarylmagy üçin rugsatnamalar, daşky gurşawa kabul etmek we ş.m. proseslerinde nusga alyňýan çüýşeleriň standartlaşdyrylan ulanylmagy, laýyk gelmezlik sebäpli yzyna gaýtarylmagyň ýa-da gaýtadan synagdan geçirilmeginiň öňüni alyp biler.
• Nusga galyndylaryndan we gaýtadan ýygnamak howpundan gaça duruňNusganyň ýaramsyzdygy anyklanandan soň, ony gaýtadan ýygnamak gerek bolýar, bu bolsa diňe bir öňegidişligi gijikdirmän, eýsem zähmetiň, materiallaryň we ulag çykdajylaryny hem ýokarlandyrýar.

Dizayn operasiýasynda seresaplyk çäreleri

EPA suw analiz flakonlary EPA standartlaryna laýyk gelýän saýlanan halatynda-da, nusga almak, saklamak we daşamak wagtynda nädogry ulanylyş nusganyň hapalanmagyna, zaýalanmagyna ýa-da maglumatlaryň nädogry bolmagyna sebäp bolup biler. Şonuň üçin nusganyň bitewüligini we synag netijeleriniň ygtybarlylygyny üpjün etmek üçin her bir jikme-jiklige üns bermek möhümdir.

1. Gapagyň möhürini barlamak

EPA suw analiz flakonlarynyň möhürlenmegi, nusganyň saklanyş möhleti dowamynda uçup gitjekdigine, syzjakdygyna ýa-da çyglylygy özüne siňdirip reaksiýa girjekdigine gönüden-göni baglydyr:

• Nusga almazdan öň, gapagyň çüýşäniň agzyna berk gabat gelýändigini we deformasiýanyň, döwülmegiň ýa-da könelmegiň bardygyny barlamak gerek.
• Uçujy organiki birleşmeleri we beýleki örän duýgur zatlary ýüze çykarmak üçin, PTFE/silikon prokladkasy bolan dişli möhürleýji gapagy ulanmak, ony berkidip, soňra syzma ýokdugyna göz ýetirmek üçin barlag geçirmek has möhümdir.
• Uzak wagtlap täsir etmezlik üçin nusga alnandan soň gapagy derrew berkitmeli.

2. Çarpaz hapalanmanyň öňüni almagyň usullary

Arassa däl islendik operasiýa, mysalyň fon derejesine täsir edip biljek fon päsgelçiliklerini döredip biler, esasanam yz analizinde ýa-da mikroblary ýüze çykarmakda möhüm ähmiýete eýedir:

• Her bir nusga ýygnamak üçin bir gezek ulanylýan ellikleri ulanyň we özara hapalanmagyň öňüni almak üçin oýnamazdan öň çüýşäni gaýtadan goýuň.
• Ýöriteleşdirilen nusga alyş gurallaryny (meselem, nusga alyş sterženlerini, nusga alyş nasoslaryny we ş.m.) ulanyň we nusga alyş nokatlarynyň arasynda olary doly arassalaň ýa-da çalşyň.
• Ýerinde öňünden işlenilmegi talap edýän nusgalar üçin, howada uzak wagtlap galmazlyk üçin konserwantlar bilen öňünden doldurylan arassa pipetkalary ýa-da flakonlary ulanyň.

3. Nusgalary saklamak we daşamak talaplary

Suw nusgalary ýygnalan wagtyndan tejribe seljermesine çenli döwürde dogry saklanmasa ýa-da daşamasa, üýtgemäge, zaýalanmaga ýa-da zaýalanmaga sezewar bolup biler:

• Saklama temperaturasyEPA suw analiz flakonlarynyň köpüsi 4℃ temperaturada sowadyjy şertlerde saklanmaly we adatça sowadyjy gutuda ýa-da buz gaplamasynda daşalmaly; mikrobiologik nusgalar berk temperatura gözegçilik edilmeli we 6 sagadyň dowamynda analiz edilmelidir.
• Saklama wagtyDürli önümleriň iň ýokary saklanyş möhleti dürli bolýar, mysal üçin, uçujy organiki birleşmeler üçin 14 gün, iýmit duzlary üçin 48 sagat we agyr metallar üçin 6 aýa çenli (kislotalaşmadan öňki şertlerde).
• Konteýner etiketkasyNusgalaryň garyşmagynyň öňüni almak üçin her bir nusga çüýşesine nusga alnan wagty we ýeri, önümiň adyny we saklamak usulyny görkezýän ýerini üýtgetmegiň nomeri bilen etiketka goýulmalydyr.
• Ulag ýazgylaryHil gözegçiliginiň we auditiň zerurlyklaryny kanagatlandyrmak üçin nusganyň ýygnalyp alnandan laboratoriýa çenli tutuş prosesini ýazga almak üçin nusgany we "aý-aý" alma kagyzyny ulanmak maslahat berilýär.

Umumy ýalňyş düşünjeleriň we ýalňyşlyklaryň mysallary

Suwuň hilini gözegçilik etmek boýunça hakyky işlerde, nusga almak üçin ulanylýan çüýşeleriň aýratynlyklary barada habarlylygyň ýoklugy sebäpli, iş ýalňyşlygynyň netijelerine köplenç kiçi, ýöne çynlakaý täsirler bolýar. Aşakda salgylanmak we duýduryş üçin birnäçe adaty düşünişmezlikler we olaryň döreden netijeleri sanalýar.

1. Nädogry materialyň ulanylmagy sebäpli nusganyň hapalanmagy ýa-da adsorbsiýasy

• Eger adaty plastik çüýşeler UÇG nusgalaryny ýygnamak üçin ulanylsa, plastik çüýşeler (esasanam PVX ýa-da pes hilli polietilen) organiki hapalaýjylaryň adsorbsiýasyna ýa-da siňmegine meýilli bolup, bu bolsa maksatly konsentrasiýanyň peselmegine we anyklaýyş gymmatynyň pes ýa-da hatda anyklanmazlygyna getirýär. Himiki inertligi we möhürlenmegini üpjün etmek üçin gapak astarynda PTFE/silikon prokladkalary bolan howasyz kelleli EPA tarapyndan düzgünleşdirilen aýna çüýşeler ulanylmaly.

2. Fotosensitiwligiň täsirini gözardy etmek nusganyň zaýalanmagyna getirýär

• Eger pestisid galyndylarynyň nusgalaryny ýygnamak üçin açyk aýna çüýşeler ulanylsa we nusga alnandan soň uzak wagtlap gün şöhlesine sezewar edilse, pestisidler, PAH we nitroaromatik maddalar ýaly käbir organiki maddalar ýagtylyga örän duýgur bolýar we ýagtylygyň täsirinde çüýräp we özgerip biler, netijede netijeleriň bozulmagyna sebäp bolup biler. Fotosensitiw zatlar üçin nusga almak üçin goňur çüýşeler ulanylmaly we nusga alnandan soň nusgalar çalt saklanmaly we ýagtylykdan goralmaly, şeýle hem daşamak wagtynda göni gün şöhlesinden gaça durmaly.

3. Konserwantlar ýok ýa-da nädogry saklamak şertleri, nusganyň zaýalanmagy

• Eger ammiak azotynyň nusgalary konserwantlarsyz ýygnalyp, synaga iberilmezden öň 24 sagatlap sowadyjyda saklanan bolsa. Otagyň temperaturasynda mikroorganizmler suwdaky ammiak azotyny çalt metabolizläp ýa-da başga görnüşlere öwürer, bu bolsa ammiak azotynyň konsentrasiýasynyň üýtgemegine we synag netijeleriniň güýjüniň ýokdugyna getirýär. Nusgalar mikrob işjeňliginiň öňüni almak üçin ýygnalandan soň derrew kükürt kislotasy ýa-da duz kislotasy goşup kislotalaşdyrylmaly we görkezilen wagtyň içinde synaga iberilmegini üpjün etmek üçin 4°C-de sowadyjy şertlerde daşalmaly.

Bu umumy ýalňyş düşünjeler bize EPA suw analiz flakonlaryny dogry saýlamagyň diňe ilkinji ädimdigini we has möhümi, suwuň hilini barlamak maglumatlarynyň dogrudygyny we ygtybarlydygyny, kanuny we tehniki taýdan ygtybarlydygyny üpjün etmek üçin tutuş prosesiň we gözegçiligiň jikme-jiklikleriniň standartlaşdyrylan işlemeginiň diňe ilkinji ädimdigini ýatladýar.

Netije

Suwuň hilini gözegçilikde EPA suw analiz flakonlary, diňe kiçi gap bolsa-da, tutuş nusga almak we analiz etmek prosesinde möhüm rol oýnaýar. EPA suw analiz flakonlaryny saýlamak maglumatlaryň takyklygyny, yzarlanmagyny we kadalaşdyryjy düzgünlere laýyk gelmegini üpjün etmek üçin möhümdir.

Diňe nusga almak üçin çüýşeleriň dogry saýlanmagy, standartlaşdyrylan iş tertibi (konserwantlary ulanmak, ýagtylykdan daşda saklamak, sowadyjyda daşamak we ş.m.) bilen utgaşdyrylmagy esasynda nusgalary ýygnamakda, saklamakda we daşamakda üýtgeşmeleri iň pes derejä düşürip, soňky synag netijeleriniň dogrudygyny, ygtybarlydygyny we kanuny taýdan güýje girýändigini üpjün edip bolar.

Mundan başga-da, her bir bölümiň EPA standartlarynyň we nusga çüýşeleriniň ulanylyş aýratynlyklarynyň düşünilmegini we ornaşdyrylmagyny gowulandyrmak üçin nusga alyjylar üçin göz okuwlaryny yzygiderli guramagy maslahat berilýär, bu bolsa gaýtadan gazyp almak, maglumatlaryň ýok edilmegi ýa-da iş ýalňyşlyklary sebäpli auditiň başa barmazlygy ýaly meseleleriň öňüni almak, şeýlelik bilen suwuň hilini gözegçilik etmek işiniň hünär derejesini we hilini hemmetaraplaýyn ýokarlandyrmak ýaly kynçylyklaryň öňüni almak üçin zerurdyr.